Letter from the road

Nummer 4 – Normaal

Iets wat we dit keer onderweg tegenkwamen

Sinds we de truck hebben, valt ons iets op. Als twee mensen naast elkaar zouden staan en naar onze truck zouden kijken, zouden ze heel verschillende dingen zien. Sommige mensen zien vooral de dingen die ze als moeilijk zouden ervaren: beperkte voorraad water en energie, geen airco, 24/7 met de kinderen, thuisonderwijs, een klein huis en weinig comfort. Ze zeggen: „Dat zou ik niet kunnen“. Anderen zien iets heel anders. Een volledig ingericht huis, kranen met stromend water, gratis elektriciteit, vrijheid, onafhankelijkheid, rijkdom. Ze zeggen dingen als: „Als ik zo’n truck had, zou ik geen huis nodig hebben“.

Het is dezelfde vrachtwagen, hetzelfde leven, maar bekeken vanuit verschillende realiteiten, verschillende normalen.

Hoe normaal is ‘normaal’?

Hoe verder we reizen, hoe meer verschillende ‘normalen’ we tegenkomen. Een ‘normaal’ in Europa is een snelle samenleving waarin presteren centraal staat: hard en vaak stressvol werken, een comfortabel leven en spullen vervangen zodra ze kapot of beschadigd zijn. Hier, in Afrika, is het normaal dat je moet sparen om hout voor een bed te kopen en dingen eindeloos te repareren. Ze gebruiken op creatieve wijze materialen die wij als ‘afval’ zouden beschouwen. De samenleving draait in een rustiger tempo en mensen lijken niet alleen minder comfort te hebben, maar ook minder nodig te hebben. Mensen leven niet volgens de klok, afspraken zijn flexibel, er is meer tijd voor elkaar. Ook op kleinere schaal zien we veel verschillen. Hoe je je kleedt, hoe vaak je doucht, vakantie hebben, brood als lunch of drie warme maaltijden per dag, om maar een paar voorbeelden te noemen. ‘Normaal’ is duidelijk relatief en geen absolute waarheid.

Maar hoe bewust is het eigenlijk?

We denken dat we bewuste keuzes maken, maar veel dingen voelen helemaal niet als keuzes aan. Het is gewoon de ‘normale’ gang van zaken. School, werk, huis, kinderen opvoeden, spullen kopen. We stellen zelden vragen bij wat normaal aanvoelt, niet omdat we er niet over willen nadenken, maar omdat ‘normaal’ van binnenuit vaak onzichtbaar is. De dingen die we normaal vinden, zijn zo diep verankerd in ons dagelijks leven dat we er nauwelijks bij stilstaan.

Wanneer ons ‘normale’ leven op de proef wordt gesteld, hebben we de neiging het te verdedigen zonder er goed over na te kunnen denken en kritisch te bekijken. Maar als het, zoals we eerder al zeiden, relatief is, waarom verdedigen we het dan zo fel?

Het voorrecht van een stapje terug te doen

Pas toen we gingen reizen en fysieke afstand creëerden tussen onszelf en onze levenswijze thuis, begonnen we de verschillende aspecten van ons ‘normale’ leven duidelijker te zien. En de onderlinge afhankelijkheid van verschillende aspecten – geld, tijd, stress, comfort – die ervoor zorgde dat het zo bleef. Het werd ons duidelijk dat niet alles wat we deden, voortkwam uit een bewuste keuze. Bij sommige dingen gingen we gewoon mee met de stroom van de maatschappij, omdat het zo normaal was.

Hoe langer we onderweg zijn, hoe minder interesse we krijgen in wat ‘normaal’ is. En hoe meer we ernaar gaan streven te begrijpen waarom we dingen zien en doen zoals we dat doen. Want ‘normaal’ betekent niet ‘goed’, het betekent alleen maar dat we eraan gewend zijn. Maar van alle dingen die voor de ene persoon normaal zijn, is er altijd wel iemand voor wie dat niet zo is.

Zouden we het nog eens moeten heroverwegen?

Wat ‘normaal’ is, is relatief en verloopt grotendeels onbewust, terwijl het toch veel van de beslissingen die we nemen bepaalt. Tegelijkertijd is het niet zonder meer ‘goed’. Misschien verdient het wel meer aandacht. Misschien willen we juist dat sommige dingen die we als normaal beschouwen, helemaal niet normaal zijn, en andersom.

Een vraag die we ons steeds weer stellen, is waarom sommige dingen als onrealistisch worden beschouwd, terwijl andere zonder veel vragen worden geaccepteerd. Jarenlang gestrest en uitgeput zijn, lijkt bijvoorbeeld heel normaal. Een jaar vrij nemen om tijd met je kinderen door te brengen, wordt vaak niet als normaal gezien. Of: je spaargeld uitgeven aan een nieuwe keuken roept zelden verbazing op. Hetzelfde bedrag uitgeven aan een jaar reizen doet dat vaak wel. Waarom is dat zo? Moeten we deze ‘normalen’ niet eens heroverwegen? We zeggen niet dat de ene keuze beter is dan de andere. Maar het zet ons wel aan het denken: hoe komt het dat sommige keuzes als normaal worden beschouwd en andere als extravagant? En waarom hebben mensen zulke sterke meningen over de verschillende opties?

Sterker nog, sommige dingen worden alleen als onrealistisch beschouwd omdat iets anders als normaal wordt gezien. Wat als het bijvoorbeeld alleen maar ondenkbaar lijkt om veel tijd met je kinderen door te brengen, omdat we daar gewoonweg geen ruimte voor hebben? Bijvoorbeeld door een stressvolle baan en vol dagelijks leven, wat we heel normaal vinden?

En wat als iets wat als ‘normaal’ wordt beschouwd, voor jou helemaal niet werkt? Waarom is het zo moeilijk om dingen anders aan te pakken? Waarom klampen we ons zo wanhopig vast aan één bepaalde normaal, terwijl er in de wereld nog zoveel meer normalen te ontdekken zijn? Die misschien wel beter bij je passen?

Zijn er dingen die we eigenlijk alleen maar accepteren omdat ze normaal zijn?

Misschien is het meest interessante aan het ‘normale’ niet wat het omvat, maar juist wat het ons ervan weerhoudt in twijfel te trekken.